کولپوسکوپی دهانه رحم چیست و روند انجام آن چگونه است؟

معاینات و تست های سلامتی زنان برای پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان بیماری های مختلفی که بر سیستم تناسلی زنان اثر می گذارند بسیار حائز اهمیت هستند. تست هایی وجود دارند که زنان باید به صورت منظم آنها را انجام داده و سلامتی خود را حفظ کنند. کولپوسکوپی رحم روشی است که برای بررسی داخل رحم استفاده می شود و معمولاً زمانی انجام می‌شود که یک زن خونریزی غیرطبیعی، درد لگن یا علائم دیگری را که می‌تواند نشان‌دهنده مشکل رحمی باشد، داشته باشد.

کولپوسکوپی یک روش جهت مشاهده و تشخیص بیماری در سطح ناحیه ژنیتال زنان (مثل دهانه رحم، واژن، فرج)، توسط یک منبع نوری و میکروسکوپ می باشد. این روش که با استفاده از دستگاهی به نام کولپوسکوپ انجام می شود، امکان بررسی هر گونه ناهنجاری در سایر قسمت های بدن و بررسی نتایج تست پاپ اسمیر را نیز فراهم می کند.معمولاً حین انجام کولپوسکوپی، بیوپسی از بافت جهت بررسی های بیشتر زیر میکروسکوپ نیز انجام خواهد شد.

هدف از انجام این کار این است که، پاپ اسمیر تست غربالگری است که تنها به بررسی سلول ها می پردازد و به تعیین محل دقیق اختلال و ناهنجاری کمک نمی کند به همین خاطر، انجام همزان بیوپسی حین کولپوسکوپی باعث می شود تا میزان صحت تشخیص بالا برود.

کولپوسکوپی چیست؟

کولپوسکوپی (colposcopy) یک روش تشخیصی است که به پزشک متخصص کمک می‌کند تا دهانه رحم (قسمت پایینی رحم) و دیواره واژن شما را از نظر وجود بافت غیر طبیعی بررسی کند. این آزمایش توسط یک میکروسکوپ نوری ویژه به نام کولپوسکوپ انجام می‌شود. ورود این دستگاه به رحم باعث بزرگنمایی دهانه رحم و واژن شما می‌شود. پزشک در صورت مشاهده ناهنجاری یا بافت غیر طبیعی می‌تواند با انجام بیوپسی، نمونه‌ای را برای بررسی سلول‌های سرطانی یا پیش سرطانی به آزمایشگاه بفرستد.

کاربردهای کولپوسکوپی

• پزشکان جهت تشخیص سرطان در نواحی تناسلی، مخصوصاً بعد از نتیجه غیر طبیعی تست پاپ اسمیر از این روش بهره می گیرند.
• پزشک همچنین برای گرفتن نمونه (بیوپسی) از بافت خاصی که ظاهر غیر طبیعی دارد، از این روش استفاده می کند.
• این روش همچنین برای تشخیص علت ورم یا عفونت، تشخیص غدد خوش خیم یا سرطانی و آسیب های وارده به نواحی دهانه رحم ، واژن و فرج می باشد.

علت انجام کولپوسکوپی

آزمایش تشخیصی کولپوسکوپی به دلایل مختلفی توسط پزشک متخصص انجام می‌شود. در زیر به چند مورد از دلایل انجام کولپوسکوپی اشاره می‌کنیم:

• در صورتی که نتایج تست پاپ اسمیر غیرعادی باشد.
• در صورتی که مراجعه کننده بعد از انجام رابطه جنسی خونریزی داشته باشد.
• هنگامی که زائده یا رشد غیرطبیعی در دهانه رحم، ولو و واژن مشاهده شود.
• برای تشخیص و زمانی که درمان بیماری زگیل تناسلی شروع می‌شود.
• برای تشخیص و در زمان شروع درمان بیماری التهاب دهانه رحم (سرویکس) نیز به کار می‌رود.
• کولپوسکوپی همچنین در تشخیص سلول‌های غیرطبیعی دهانه رحم، پیش سرطانی یا سرطان دهانه رحم، سرطان واژن نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نحوه انجام کولپوسکوپی

فردی که می خواهد این آزمایش را انجام دهد، ابتدا به پشت روی تخت دراز می کشد و پاهایش را به حالت رکابی قرار می دهد. واژن و دهانه رحم با پنبه و سرکه ضدعفونی می شود تا مخاط ها از بین بروند و سلول های غیرطبیعی برجسته شوند. پزشک یک اسپکولوم را در واژن فرد قرار می دهد تا دیواره های واژن باز بماند. سپس دستگاه را چند سانت دورتر از فرج قرار می دهد تا دهانه رحم را بررسی کند. دستگاه کولپوسکوپ با بدن شما تماس پیدا نمی کند و هر قسمتی که مشکوک به نظر برسد، عکسبرداری و بیوپسی می شود. همچنین کولپوسکوپی حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می کشد و نیازی به بی‌حسی ندارد. پس از اتمام آزمایش، برای کنترل خونریزی از محلولی استفاده می شود که تا چند روز با ترشح تیره رنگی همراه است.

آمادگی قبل از آزمایش کولپوسکوپی

1. انجام این آزمایش را در دوره قاعدگی برنامه‌ریزی نکنید.
2. وضعیت بارداری خود را با پزشک معالجتان در میان بگذارید.
3. از برقراری رابطه جنسی ۴۸ ساعت قبل از انجام کولپوسکوپی اجتناب کنید.
4. یک یا ۲ روز قبل از انجام تست از تامپون استفاده نکنید.
5. از مصرف داروهای مرتبط با واژن یک یا ۲ روز قبل از کولپوسکوپی اجتناب کنید.
6. در روز آزمایش مسکن‌هایی همچون ایبوپروفن (Advil، Motrin) یا استامینوفن (Tylenol) استفاده کنید.

مراقبتهای بعد از آزمایش کولپوسکوپی

بعد از این روش نیاز است که بیمار از پد بهداشتی استفاده کند. خونریزی خفیفی به مدت ۳ تا ۵ روز ادامه می یابد. این ترشحات عادی بوده و به دلیل تخلیه محلول های استفاده شده حین آزمایش می باشد. با این حال تا زمانی که خونریزی مشاهده می شود، از دوش گرفتن، مقاربت جنسی، داروهای واژنی و یا استفاده از تامپون بپرهیزید.

تفاوت تست پاپ اسمیر و کولپوسکوپی

در پاسخ به این موضوع باید گفت که دقت کولپوسکوپی بالاتر از پاپ اسمیر می باشد. از تست پاپ اسمیر برای تشخیص نوع زگیل تناسلی استفاده می شود. کولپوسکوپی نسبت به پاپ اسمیر می تواند سلولهای دهانه رحم را با بزرگ نمایی بیشتری نشان دهد. تست پاپ اسمیر و کولپوسکوپی هر دو برای غربالگری سرطان استفاده می شوند و شاید در ابتدا کارکردهای آن مشابه به نظر برسد. در برخی از موارد نیز ممکن است هر دو تست برای بانوان تجویز شود. در ادامه می خواهیم به تفاوت های این دو روش بپردازیم:

• تست کولپوسکوپی زمانی تجویز می شود که پاسخ تست پاپ اسمیر مثبت باشد.
• تست پاپ اسمیر برای غربالگری، لکه بینی، رابطه جنسی یا تشخیص زگیل تناسلی تجویز می شود.
• تست پاپ اسمیر از کولپوسکوپی رحم دقت کمتری دارد.
• روش انجام این دو تست کمی متفاوت است.
• البته تجویز مستقیم تست کولپوسکوپی در خیلی از موارد ممکن است به تست پاپ اسمیر بستگی نداشته باشد. تشخیص و تجویز این آزمایش با بررسی علائم و شرایط هر متقاضی توسط پزشک زنان و زایمان انجام می شود.

تفسیر جواب کولپوسکوپی

دیسپلازی دهانه رحم نشان دهنده ضایعات پیش سرطانی دهانه رحم است که در واقع همان سلول های تغییر شکل یافته این بافت هستند که ممکن است تبدیل به سرطان دهانه رحم شوند. آزمایش کولپوسکوپی میزان تغییرات سلولی بافت دهانه رحم را مورد بررسی قرار می دهد و بر اساس این تغییرات معیاری برای اندازه گیری تغییرات نئوپلازی پوششی دهانه رحم یا CIN در نظر گرفته می شود که به شرح زیر است:

• CIN1 نوع خفیف دیسپلازی دهانه رحم است و در آن فقط یک سوم مخاط دهانه رحم درگیر ناهنجاری سلولی شده است.
• CIN2- ضایعه ای با درجه بالاست و نشان دهنده تغییر سلولی دیسپلازی در دو سوم مخاط دهانه رحم است.
• CIN3 بالاترین سطح درگیری بافت مخاطی دهانه رحم با دیسپلازی سلولی است که به آن کارسینوم درجا گفته می شود که در واقع فرم اولیه سرطان دهانه رحم است.

عوارض ناشی از کولپوسکوپی

در اکثر موارد‌ عوارض خاصی برای این روش وجود ندارد؛ اما ممکن است ترشحات تیره رنگ، خونریزی کم و درد در یک یا دو روز پس از آزمایش بروز کند. این علائم عادی هستند؛ اما در صورتی که نشانه های زیر در شما نمایان شد، به پزشک مراجعه کنید.

1. تب و لرز
2. خونریزی شدید و بیش تر از دو هفته
3. درد لگن
4. عفونت، ترشحات شدید زرد رنگ و بوی بد در واژن

هزینه آزمایش کولپوسکوپی

تعیین هزینه کولپوسکوپی به فاکتورهای مهمی مانند پزشک معالج، نوع دستگاه کولپوسکوپ و مکان انجام آن بستگی دارد. برای مثال هزینه انجام این روش در مطب پزشک در مقایسه با انجام آن در کلینیک درمانی یا بیمارستان کمتر خواهد بود. علاوه بر این، آزمایش های تکمیلی مانند نمونه برداری (بیوپسی) هزینه نهایی را افزایش می دهد. علاوه بر این، هزینه دستگاه های مجهز و پیشرفته کولپوسکوپ بیشتر از تجهیزات قدیمی خواهد بود.