تشخیص نارسایی کلیه در دیابتی ها با سونوگرافی

بیماری دیابت زمانی ایجاد می‌شود که پانکراس انسان نمی‌تواند مقدار هورمون لازم برای مصرف گلوکز را بسازد یا اینکه این هورمون نمی‌تواند در بدن آن‌طور که باید عمل کند. اسم این هورمون انسولین است. اگر عملکرد انسولین و چرخه سوزاندن و مصرف انسولین در بدن نامناسب باشد قند خون می‌تواند از کنترل خارج شود و همین حالت باعث بروز ایجاد علائم و بیماری قند خون یا دیابت می‌شود.

یکی از شایع ترین عوارض بلند مدت دیابت، آسیب کلیوی است. این بیماری که تحت عنوان نفروپاتی دیابتی یا بیماری کلیوی دیابتی (DKD) نیز شناخته می شود، نتیجه ناهنجاری های عروقی ناشی از دیابت است و خطر مرگ و میر را افزایش می دهد. علاوه بر این، دیابت شیرین عامل اصلی خطر ابتلا به بیماری کلیوی مرحله نهایی (ESRD) است که پیشرفته ترین مرحله بیماری کلیوی محسوب میگردد. مقادیر بالای قند خون باعث می شود که کار کلیه ها برای فیلتر کردن سخت تر شود، اتفاقی که با گذشت زمان می تواند به کلیه ها آسیب برساند به طوری که مقادیر کمی پروتئین (آلبومین) شروع به نشت به درون ادرار کند.

به همین دلیل است که تشخیص آلبومین در آزمایش ادرار یعنی آسیب کلیوی. همه افراد دیابتی به بیماری کلیوی مبتلا نمی شوند. عواملی که می توانند در ایجاد بیماری کلیوی تأثیر بگذارند شامل عوامل ژنتیکی، قند خون و فشار خون است. هرچه فرد دیابت و فشار خونش را بهتر کنترل کند، احتمال ابتلای او به بیماری کلیوی کاهش می یابد. آزمایش‌هایی مانند سونوگرافی، تصاویری از کلیه و مجاری ادراری فراهم می‌کنند که پزشک به کمک آنها می‌تواند ناهنجاری‌های موجود در کلیه‌ها را تشخیص دهد. سونوگرافی کلیه یک آزمایش غیرتهاجمی است که از امواج صوتی برای تولید تصاویری از کلیه‌ها استفاده می کند.

علت بروز دیابت

بروز انواع مختلف دیابت علل مختلفی دارند. در ادامه دلایل بروز هر یک از انواع دیابت را به تفکیک شرح خواهیم داد:

دیابت نوع 1

دیابت نوع 1 نوعی بیماری خودایمنی است. در این حالت، سیستم ایمنی که در حالت عادی علیه سلول‌های بیگانه فعال می‌شود، به‌ اشتباه علیه سلول‌های تولیدکننده انسولین در پانکراس فعال می‌شود. با این که علت دقیق بروز این مسئله مشخص نیست؛ اما محققان احتمال می‌دهند که عوامل ژنتیکی، برخی عوامل محیطی از قبیل ابتلا به برخی بیماری‌های ویروسی در کودکی مثل سرخک می‌توانند در بروز این بیماری دخیل باشند.

دیابت نوع 2

دیابت نوع 2 شایع‌ترین نوع دیابت است که عوامل مختلفی در بروز آن نقش دارند. از سبک زندگی گرفته تا عوامل ژنتیکی. ازجمله عوامل مختلف بروز دیابت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. چاقی، اضافه‌ وزن و عدم انجام فعالیت فیزیکی

این سه مورد احتمال ابتلای شما را به دیابت نوع 2 افزایش می‌دهند. وزن اضافه می‌تواند منجر به مقاومت به انسولین شود که در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 دیده می‌شود. همچنین، محل تجمع چربی هم مهم است. چربی اضافه شکمی با دیابت نوع 2، مقاومت به انسولین، بیماری‌های قلبی و عروق محیطی بیشتر همراهی دارد. برای این که بهتر بفهمید اضافه‌وزن دارید یا خیر، لازم است که شاخص توده بدنی یا BMI خود را اندازه بگیرید.

2. مقاومت به انسولین

دیابت نوع 2 اغلب با مقاومت به انسولین آغاز می‌شود، حالتی که در آن عضلات، کبد و سلول‌های چربی در برابر استفاده از انسولین مقاومت می‌کنند. از این رو بدن به انسولین بیشتری برای ورود گلوکز به درون سلول‌ها احتیاج پیدا می‌کند. در مراحل ابتدایی، پانکراس مقدار بیشتری انسولین تولید می‌کند؛ اما در ادامه پانکراس نمی‌تواند پاسخگوی نیاز بدن به قند خون باشد و در نتیجه دیابت ایجاد می‌شود.

3. سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی

مشابه دیابت نوع 1، برخی ژن‌های خاص در افزایش احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 هم نقش دارند. علاوه بر این ژن‌ها، چاقی یا اضافه‌و‌زن می‌تواند احتمال ابتلا به دیابت را افزایش دهند. از این رو در صورتی که در خانواده فردی مبتلا به دیابت نوع 2 داشته باشید، احتمال ابتلای شما به دیابت نوع 2 در آینده بیشتر است.

دیابت بارداری

عوامل هورمونی، محیطی و ژنتیکی در بروز دیابت بارداری نقش دارند ازجمله:

1. مقاومت به انسولین

هورمونی که از جفت ترشح می‌شود می‌تواند باعث مقاومت به انسولین در ماه‌های آخر بارداری شود. اغلب زنان باردار می‌توانند به مقدار کافی هورمون انسولین برای غلبه بر مقاومت به انسولین تولید کنند؛ اما برخی دیگر نمی‌توانند و در نتیجه دیابت بارداری ایجاد می‌شود.
مشابه دیابت نوع 2، اضافه‌وزن هم یک عامل مؤثر در افزایش احتمال ابتلا به دیابت بارداری است. افزایش بیش از حد وزن در دوران بارداری یا اضافه‌وزن و چاقی پیش از بارداری می‌تواند شانس ابتلا به دیابت بارداری را افزایش دهد.

2. عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی

داشتن سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت، احتمال ابتلای یک زن باردار را به دیابت بارداری افزایش می‌دهد. از این رو، به نظر می‌رسد که عوامل ژنتیکی هم در بروز این بیماری دخیل هستند.

علائم دیابت

از مهمترین علائم دیابت که در اغلب افراد مبتلا به آن دیده می شود می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• احساس تشنگی زیاد
• داشتن ضعف و خستگی مداوم
• به وجود آمدن مشکلاتی در دید مانند تاری دید
• تکرر ادرار
• احساس گزگز در پاها و دست ها یا بی حسی
• کم کردن وزن بدون داشتن رژیم غذایی خاص
• التیام کند زخم ها و بریدگی ها
• احساس خشکی و تشنگی در دهان
• داشتن عفونت به شکل مکرر
• عفونت های قارچی یا مجاری ادراری در زنان
• کاهش قدرت عضلانی و میل جنسی و اختلال در نعوظ در مردان

انواع دیابت

اختلال در عملکرد یا ترشح انسولین می‌تواند باعث بروز انواع مختلف دیابت شود. از انواع دیابت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. دیابت نوع یک: دیابت نوع یک، نوعی بیماری خود ایمنی است که به دلیل تخریب سلول‌های بتای پانکراس توسط سیستم ایمنی بدن رخ می‌دهد. درنهایت با کاهش تعداد و عملکرد سلول‌های بتا، میزان ترشح انسولین در بدن بسیار کاهش می‌یابد و درنتیجه باعث افزایش شدید قند خون می‌شود. فرد مبتلا به دیابت نوع 1 به دلیل کمبود شدید انسولین نیاز به تزریق مداوم انسولین دارد. علت اصلی این بیماری هنوز ناشناخته است و درمورد علت آن فرضیه‌های وجود دارد.
2. دیابت نوع دو: دیابت نوع دو به دلیل کاهش تدریجی ترشح انسولین از سلول‌های بتای پانکراس و مقاومت به انسولین در سلول‌های بدن اتفاق می‌افتد. بروز دیابت نوع دو با سبک زندگی ارتباط مستقیم دارد و برای پیشگیری از دیابت نوع دو می‌توان از اصلاح سبک زندگی کمک گرفت تا به میزان قابل‌توجه ای ریسک ابتلا به آن را کاهش داد.
3. دیابت بارداری: در ایران حدود 10-8% از کل مادران باردار موقتاً به دیابت بارداری مبتلا می‌شوند که در سه‌ماهه دوم یا سوم بارداری تشخیص داده می‌شود. در اکثر موارد بعد از پایان بارداری قند خون مادر به محدوده طبیعی برمی‌گردد، البته در برخی موارد ممکن است بالا بودن قند مادر ادامه پیدا کند. ریسک ابتلا به دیابت نوع 2 در آینده برای مادرانی که دیابت بارداری را تجربه کرده‌اند، بیشتر است.
4. پیش دیابت: پیش دیابت و یا دیابت پنهان، شرایطی است که در آن میزان قند خون بالاتر از نرمال است ولی نه به‌اندازه‌ای که در محدوده دیابت نوع دو قرار بگیرد. با اصلاح سبک زندگی مثل کنترل وزن، کاهش استرس، رژیم غذایی سالم، افزایش فعالیت بدنی و اجتناب از دخانیات می‌توان پیش دیابت را کنترل کرد و از پیشرفت آن به دیابت نوع دو پیشگیری کرد.

علائم نارسایی کلیه با دیابت

از جمله علائمی ‌که ممکن است نشان‌دهنده آسیب کلیه‌ها باشند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• احتباس مایع
• تورم در پاها، پاشنه و ساق پا
• کاهش اشتها
• خستگی بیش از حد
• سردرد مداوم
• ناراحتی معده
• تهوع استفراغ
• بی‌خوابی
• عدم تمرکز

عوامل خطر ابتلا به نارسایی کلیه در دیابتی ها

تشخیص به‌موقع بیماری کلیوی برای پیشگیری از عوارض آن ضروری است. در صورتی که دیابت نوع 2 یا هر یک از ریسک‌فاکتورهای مرتبط با دیابت را دارید، ارزیابی عملکرد کلیه‌های‌تان ضروری است. علاوه بر ارتباط بین دیابت و بیماری کلیوی، عوامل زیر نیز می‌توانند احتمال بیماری کلیوی را افزایش دهند:

1. قند خون بالای کنترل‌نشده
2. فشار خون بالای کنترل‌نشده
3. سطح بالای کلسترول
4. چاقی
5. سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری کلیوی
6. سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری قلبی
7. مصرف سیگار
8. سن بالا

تشخیص نارسایی کلیه با سونوگرافی

تکنسینی که سونوگرافی را انجام می‌دهد، ژلی را روی پوست شما در ناحیه کلیه‌ها پخش می‌کند. این ژل به هدایت بهتر امواج صوتی تولید شده توسط مبدل کمک می‌کند. سپس تکنسین، مبدل را به شکم شما می‌مالد. در نقاط خاصی در طول سونوگرافی، ممکن است از شما بخواهند نفس خود را حبس کنید یا به پهلو بخوابید. امواج صوتی تولید شده توسط مبدل از اندام‌های شما باز می‌گردد یا به اصطلاحی، پژواک می‌شوند. یک کامپیوتر این پژواک‌ها را می‌گیرد و تصاویری از کلیه‌ شما ایجاد می‌کند.

آمادگی قبل از سونوگرافی کلیه

سونوگرافی کلیه نیاز به آمادگی خاصی ندارد. تنها ممکن است نیاز داشته باشید قبل از انجام سونوگرافی، آب بنوشید تا مثانه پر شود.

عوارض جانبی سونوگرافی کلیه

سونوگرافی را می‌توان عکسبرداری بدون درد با استفاده از امواج فراصوت تعریف کرد که ممکن است این امواج، آسیب زننده به نظر برسند.

درمان نارسایی کلیه در دیابتی ها

• داروها: داروهای کاهش فشار خون بالا به ویژه مهارکننده های آنزیم مبدل آنژیوتانسین و مسدود کننده های گیرنده آنژیوتانسین برای مهار آسیب های کلیوی مناسب هستند.
• دیالیز: این روش درمان کلیه مصنوعی نیز نامیده می شود. نارسایی کلیه مرحله نهایی به معنای عدم عملکرد کلیه است. در روش دیالیز مسیر خون توسط دستگاهی مخصوص تغییر داده شده (همودیالیز) و این کار به حفظ آب و نمک و از بین بردن مواد زائد کمک می کند. همچنین می توان مواد زائد را از طریق مایعی که وارد شکم می شود (دیالیز صفاقی) از بین برد. لازم است شخص باقی عمر خود را هر هفته چندین بار دیالیز انجام دهد.
• پیوند کلیه: کلیه سالم که از شخص فوت کرده یا از اقوام یا دوستان اهدا شده است کار کلیه های آسیب دیده را انجام خواهد داد.

---

آدرس مطب : تهران ، یوسف آباد ، خیابان فتحی شقاقی ، بین چهلستون و بیستون ، راديولوژي و سونوگرافي شقایق
تلفن : 88553155 - 021

آدرس مطب 2 : تهران ، ونک ، خیابان ملاصدرا ، خیابان پردیس ، پلاک ۱۵ ، واحد ۱۲ ، طبقه چهارم ، رادیولوژی و سونوگرافی پردیس ونک
تلفن : 88782900 - 021 | 88203875 - 021

عبدالله ملکی [ 1402-05-04 ]
من دیابت نوع 2 دارم دکتر برای پیشگری از نارسایی کلیه باید چه کنم بهتر هست یک سونوگرافی برای تشخیص نارسایی کلیه بدم یا نیاز نیست لطفا راهنماییم کنید در این ضمینه

نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :